Anioł wydawał się być koncepcją judaistyczną, i w takiej właśnie formie dotarł do chrześcijan i muzułmanów. Ale jaka jest jej geneza? Jak dotąd spotkałam się z pomysłem, jakoby istnienie aniołów, czy dworu JHWH miało być rekompensatą i ewolucją traconych powoli politeistycznych wyobrażeń, a jednocześnie zapożyczonym z kultury kanenejskiej 'dworem Ela'.
Osią problemu jest samo pojęcie anioła. Złożenie jego postaci, aparycji, funkcji, miejsca, jakie zajmuje w panteonie.
Bezcielesna istota odgrywająca funkcję członka dworu bóstwa (słynne bene elim Ugairtu i Qodesim, późniejsze zastępy JHWH), czy seksualna - jak u Swedenborga? Jeśli wyobrażona - skrzydlata - to czy wówczas skrzydła (np. jakie Sumerowie doczepiali bóstwom) są wyznacznikiem anielskości? Analogie znalezione u Egipcjan również traktowałabym z rezerwą, jako że do późniejszej judaistycznej i chrześcijańskiej idei anioła mają się ona nijak. Anioł JHWH - utożsamiany nieraz z Jego wolą (teksty nastręczają problemów interpretacyjnych) i przyoblekający się w ptaka szaman - czy mają ze sobą coś wspólnego? Niemniej jednak problem jest niezwykle nurtujący, bo wyobrażenie anioła jako skrzydlatego duszka nie wzięło się ex nihilo.
Z Mezopotamią nieodmiennie utożsamiane są cheruby - ze względu na ilość skrzydeł właśnie - ale czy do końca słusznie? Terakowska by zapewne inaczej odpowiedziała na to pytanie:)
Z drugiej strony - anioł w Biblii nie jest pojęciem, które ktokolwiek tłumaczy, jednak tu znów pojawia się problem czasu redakcji.
Zastanawiam się również nad możliwymi powiązaniami z zoroastryzmem - jak to się stało późnej np. z perskim Asma - Dewą i partnerem Lilith w legendach żydowskich...
Pytanie, skąd anioły przybyły do Kanaanu, by miękko osiąść na kartach Biblii, wciąż pozostaje otwarte.
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz